بررسی اثرات ارتودنسی بر بهبود کیفیت خواب | دکتر نجمه تحویلدارنژاد
دکتر نجمه تدرداران نژاد
مشهدمتخصص ارتودنسی (تراز کردن دندان ها)
مهم ترین اثرات ارتودنسی بر بهبود کیفیت خواب
فهرست مطالب
داشتن خواب باکیفیت، یکی از ارکان اصلی سلامت جسم و روان است. بسیاری از افراد تصور میکنند که مشکلات دندانی تنها بر لبخند و زیبایی چهره تأثیر دارد، در حالی که ناهنجاریهای فکی و دندانی میتوانند به طور مستقیم بر الگوی تنفس، وضعیت فک و کیفیت خواب نیز تأثیرگذار باشند. در سالهای اخیر، مطالعات متعددی نشان دادهاند که درمان ارتودنسی میتواند نقش مهمی در بهبود خواب و پیشگیری از مشکلاتی مانند آپنه انسدادی خواب ایفا کند. در این مقاله از وبسایت دکتر نجمه تحویلدارنژاد، متخصص ارتودنسی در مشهد، به بررسی دقیقترین و علمیترین اثرات ارتودنسی بر خواب میپردازیم.
ارتباط ناهنجاری های فکی با اختلالات خواب
قبل از بررسی اثرات ارتودنسی، لازم است بدانیم چگونه ساختار فک و دندانها میتواند بر خواب تأثیر بگذارد. زمانی که فک بالا و پایین در موقعیت نادرستی قرار داشته باشند یا قوس دندانی تنگ باشد، مسیر تنفس در هنگام خواب ممکن است دچار تنگی یا انسداد نسبی شود.
این وضعیت باعث میشود جریان هوای ورودی به ریهها کاهش یابد و فرد در طول خواب با خروپف یا بیدارشدنهای مکرر مواجه شود.
در برخی موارد، این مشکل به آپنه انسدادی خواب (OSA) منجر میشود؛ حالتی که در آن تنفس برای چند ثانیه قطع میشود و مغز برای بازیابی اکسیژن فرد را بیدار میکند. ارتودنسی با اصلاح فرم فک و موقعیت دندانها میتواند این چرخه را بهبود دهد.
بیشتر بخوانید» طول دوره درمان ارتودنسی چقدر است؟
ارتودنسی و باز شدن راههای هوایی
یکی از مهمترین اثرات درمان ارتودنسی، افزایش فضای تنفسی در ناحیه حلق و بینی است. هنگامی که فک بالا بیش از حد کوچک یا عقب باشد، سقف دهان بالا آمده و فضای پشت حلق تنگ میشود.
با استفاده از دستگاههای ارتودنسی (به ویژه در سنین رشد) میتوان فک بالا را گسترش داد و این فضا را بازتر کرد. نتیجه آن است که تنفس در هنگام خواب راحتتر و بیصداتر میشود و اکسیژنرسانی به بدن بهبود مییابد.
در بیماران مبتلا به آپنه خواب خفیف تا متوسط، این درمان گاه بهتنهایی میتواند جایگزین ماسک CPAP شود.
اصلاح موقعیت فک و کاهش خروپف
خروپف یکی از شایعترین مشکلاتی است که به علت انسداد جزئی راه تنفس هنگام خواب رخ میدهد. بسیاری از افرادی که خروپف میکنند، دارای ناهماهنگی فک پایین یا عقبرفتگی آن هستند.
درمان ارتودنسی با جابجایی تدریجی فک پایین به سمت جلو و تنظیم نسبت فکها، میتواند مسیر عبور هوا از گلو را بازتر کند. این تغییر کوچک در ساختار فک، تأثیری بزرگ در کاهش یا حتی حذف خروپف شبانه دارد.
در برخی موارد، متخصص ارتودنسی از دستگاههای فانکشنال یا اسپلینت فکی برای اصلاح موقعیت استفاده میکند که بهطور مستقیم باعث بهبود کیفیت خواب میشود.
بیشتر بخوانید» به منظور آشنایی با روش های کاهش درد ارتودنسی، روی لینک داده شده کلیک کنید.
تأثیر ارتودنسی بر وضعیت زبان و تنفس دهانی
در بسیاری از بیماران دارای ناهنجاری فکی، زبان هنگام خواب در موقعیت درستی قرار نمیگیرد و ممکن است به سمت عقب بیفتد و مجرای هوا را ببندد. ارتودنسی با اصلاح فرم فک و کام میتواند محیط دهان را برای قرارگیری طبیعی زبان فراهم کند.
علاوه بر این، در افرادی که به صورت مزمن از راه دهان نفس میکشند، دندانها دچار بیرونزدگی و فکها نامتقارن میشوند. پس از درمان ارتودنسی، مسیر بینی بازتر شده و الگوی تنفس از دهان به بینی تغییر میکند. این تغییر ساده، تأثیر مستقیمی بر افزایش اکسیژن دریافتی و خواب عمیقتر دارد.
بهبود عملکرد عضلات فک و کاهش دردهای شبانه
دردهای فکی و مشکلات مفصل گیجگاهی (TMJ) از عواملی هستند که میتوانند خواب شبانه را مختل کنند. زمانی که دندانها در موقعیت درستی قرار ندارند، فشار نامتعادلی به عضلات و مفصل فک وارد میشود.
با درمان ارتودنسی، این فشارها بهصورت یکنواخت توزیع میشود و درد، قفل شدن فک یا صداهای مفصلی کاهش مییابد. نتیجه این فرآیند، خواب آرامتر و بدون بیدار شدنهای ناشی از درد فک یا سردردهای صبحگاهی است.
اثر ارتودنسی بر کاهش دندانقروچه شبانه
یکی دیگر از اثرات مثبت ارتودنسی، کاهش براکسیسم یا دندانقروچه شبانه است. این عادت ناخودآگاه معمولا به دلیل ناهماهنگی دندانی یا استرس ایجاد میشود.
با اصلاح چینش دندانها، تماس بین آنها طبیعیتر شده و مغز دیگر سیگنالی برای فشردن فکها ارسال نمیکند. در نتیجه، سایش دندانها، سردرد و خستگی صبحگاهی نیز کاهش مییابد.
از سوی دیگر، خواب عمیقتری حاصل میشود چون بدن دیگر درگیر تنشهای عضلانی در طول شب نیست.
بیشتر بخوانید» بررسی مهمترین عوارض تعویق جلسات ارتودنسی
بهبود خواب در کودکان با ارتودنسی زودهنگام
کودکانی که دچار ناهنجاری فک یا تنفس دهانی هستند، معمولا در خواب بیقرارند و در طول روز دچار خستگی یا اختلال تمرکز میشوند.
درمان ارتودنسی در سنین پایین، به ویژه با دستگاههای گسترشدهنده فک بالا میتواند این مشکلات را در همان ابتدا برطرف کند. این درمان نه تنها به بهبود خواب کمک میکند بلکه باعث رشد طبیعی فک، افزایش اکسیژن مغزی و بهبود عملکرد تحصیلی کودک میشود.
اثرات روانی و غیرمستقیم ارتودنسی بر کیفیت خواب
ارتودنسی فقط اثر فیزیکی ندارد. اصلاح طرح لبخند باعث افزایش اعتماد به نفس و کاهش اضطراب میشود. وقتی فرد با ظاهر خود احساس رضایت بیشتری دارد، استرس کمتری قبل از خواب تجربه میکند و سریعتر به خواب میرود.
از طرف دیگر، داشتن تنفس بهتر، خواب بی صدا و کاهش بیدار شدنهای مکرر، باعث میشود بدن در طول شب استراحت کافی داشته باشد و در طول روز احساس انرژی و شادابی بیشتری کند.
نتیجه گیری
درمان ارتودنسی فقط برای زیبایی لبخند نیست، بلکه تاثیر عمیقی بر سلامت عمومی بدن به ویژه کیفیت خواب دارد.
اصلاح موقعیت فکها، گسترش راههای هوایی، بهبود وضعیت زبان، کاهش خروپف و تنظیم عملکرد عضلات فک، همگی عواملی هستند که به تنفس بهتر، خواب عمیقتر و کاهش اختلالات خواب منجر میشوند.
بنابراین در افرادی که دچار ناهنجاری فکی، خروپف یا حتی آپنه خواب هستند، مشاوره با یک متخصص ارتودنسی میتواند گامی موثر در مسیر داشتن خوابی سالم و زندگی با کیفیتتر باشد.
سوالات متداول درباره اثرات ارتودنسی بر خواب
۱. آیا ارتودنسی میتواند به درمان آپنه خواب کمک کند؟
بله، در موارد خفیف تا متوسط، با گسترش فک بالا و اصلاح موقعیت فک پایین، ارتودنسی میتواند مسیر تنفس را بازتر کرده و علائم آپنه خواب را کاهش دهد.
۲. آیا بعد از ارتودنسی خروپف از بین میرود؟
در بسیاری از بیماران بله. اگر علت خروپف ناهماهنگی فکی یا انسداد جزئی مسیر هوا باشد، ارتودنسی میتواند آن را به طور قابل توجهی برطرف کند.
۳. آیا کودکان هم میتوانند با ارتودنسی خواب بهتری داشته باشند؟
قطعا. ارتودنسی زودهنگام در کودکان باعث بهبود رشد فک، تنفس بینی و خواب آرامتر میشود.
۴. چقدر طول میکشد تا اثر ارتودنسی بر خواب نمایان شود؟
بسته به نوع مشکل فکی، معمولا چند ماه پس از شروع درمان، فرد متوجه بهبود کیفیت خواب و کاهش خروپف یا بیدارشدنهای شبانه میشود.
درباره نویسنده :
من در سال ۱۳۷۹ در کنکور سراسری دانشگاهها با رتبه ممتاز ( رتبه پنج ) در رشته تجربی پذیرفته شدم و در دانشکده دندانپزشکی مشهد مشغول به تحصیل گردیدم. من در طول دوره تحصیلی از دانشجویان ممتاز این دانشکده بوده و بارها موفق به دریافت تقدیرنامه های علمی شدم ؛ و درنهایت در سال۱۳۸۹ با دفاع از پایان نامه خود در مورد “ تاثیر فاکتور رشد استخوان در مشکلات فکی” موفق به اخذ درجه دکترای تخصصی دندانپزشکی شدم و به عضویت سازمان نظام پزشکی کشور و انجمن متخصصین جهانی ارتودنسی درآمدم.
مقالات مشابه
آشنایی با دلایل بی حس نشدن دندان + راهکارهای آن
مطالعه مقاله
ارتودنسی دیجیتال چیست؟ بررسی مزایا و معایب آن
مطالعه مقاله
آشنایی با ارتودنسی دندان خرگوشی
مطالعه مقاله
آشنایی با ارتودنسی نامرئی یا شفاف؛ مزایا و معایب آن
مطالعه مقاله
آشنایی با راه های درمان قفل شدن فک
مطالعه مقاله
دلایل کنده شدن براکت ارتودنسی | اگر کنده شد چه کنیم؟
مطالعه مقاله
